Maatregelen van een school bij wangedrag van ouders

Een school kan te maken krijgen met ouders die zich grensoverschrijdend gedragen in of rondom de school. Te denken valt aan ouders die verbaal intimiderend of fysiek agressief gedrag vertonen. De school kan dan een ordemaatregel opleggen, bijvoorbeeld een contactverbod en het contact met school laten verlopen via iemand anders. Ook een school- of pleinverbod is een maatregel die scholen bij grensoverschrijdend gedrag dikwijls opleggen.

Als ouders het niet eens zijn met de opgelegde maatregel, kunnen zij daarover een klacht indienen bij klachtencommissie van de school. Welke Commissie dat is staat in de schoolgids of op de website van de school. Veel scholen zijn aangesloten bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC).

Als de school een leerling verwijdert vanwege het gedrag van de ouders, kunnen de ouders terecht bij de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO). Beide Commissies zijn ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. Hoe beoordelen de LKC en de GPO klachten en geschillen over maatregelen vanwege wangedrag van de ouders?

Beoordeling LKC van klachten over maatregelen vanwege wangedrag van ouders

De LKC toetst de opgelegde maatregelen terughoudend omdat de keuze voor een bepaalde maatregel een discretionaire bevoegdheid is van de school. Dit betekent dat de school een bepaalde vrijheid heeft bij de waardering van de ernst van het gedrag en de sanctie die zij oplegt. De Commissie toetst wel of de school de maatregel in redelijkheid heeft kunnen opleggen. Een ordemaatregel is namelijk niet alleen een ingrijpende maatregel voor de ouder, maar ook voor het kind.

Maatregel moet in verhouding staan tot ernst van het gedrag

Bij de beoordeling neemt de Commissie het evenredigheidsbeginsel als uitgangspunt. Dit betekent dat de maatregel in verhouding moet staan tot de ernst van het gedrag van de ouder en dat de school alle relevante belangen kenbaar heeft gewogen. De school moet als professionele partij proberen om de relatie te herstellen met de ouders, bijvoorbeeld door gesprekken met de ouders te voeren onder begeleiding van een deskundige, zoals een mediator (108510).

De school kan een school- of pleinverbod opleggen als de veiligheid op de school in het geding is door het gedrag van de ouder. Het kan daarbij gaan om aantoonbare fysieke veiligheid, maar ook om duidelijke aantasting van het veiligheidsgevoel. Voorbeelden van gedrag waarbij een pleinverbod in redelijkheid mocht worden opgelegd zijn: met een motor het schoolplein op rijden en roepen naar een leerkracht (108613) en schreeuwen in de school waar kinderen bij aanwezig zijn (108123).

Een ouder die op Facebook haar ongenoegen uit over een klasgenoot van haar kind en over de directeur van de school, heeft naar het oordeel van de Commissie niet gezorgd voor een dusdanig onveilige situatie op de school waarvoor de school een toegangsverbod mocht opleggen (106760).

Opleggen maatregel moet zorgvuldig gebeuren

Het opleggen van een ordemaatregel moet altijd zorgvuldig gebeuren (108037). Van een school wordt verlangd dat zij nagaat of zij met minder verstrekkende alternatieven een oplossing kan bereiken. De school moet de ouder erop wijzen welke maatregel volgt als het gedrag niet verandert (108788, 108073). Het moet voor ouders duidelijk zijn waarom een bepaalde maatregel wordt opgelegd. Ook moet de ouder de gelegenheid krijgen om een zienswijze in te dienen over de maatregel (108788, 108073) en om bezwaar te maken tegen een maatregel (108510).

Een ordemaatregel aan de ouder mag in principe geen onbeperkte tijdsduur hebben (107660). Als een toegangsverbod voor onbepaalde tijd geldt, moet het schoolbestuur dit goed motiveren (108788).

Verwijdering leerling vanwege gedrag ouder(s)

Dat de school een maatregel aan de ouders oplegt na grensoverschrijdend gedrag, is logisch. Het gaat immers om hun gedrag. Maar een school heeft de mogelijkheid om een stap verder te gaan. De school kan ook de leerling verwijderen vanwege het gedrag van zijn ouder(s). Dit zijn vaak ingewikkelde kwesties, waarbij de school moet kiezen tussen het herstellen van de veiligheid op de school en het verzorgen van onderwijs aan een leerplichtige leerling. De GPO oordeelt over dergelijke verwijderingsbeslissingen. De GPO toetst, net zoals de LKC, terughoudend en aan het evenredigheidsbeginsel en of een zorgvuldige procedure gevolgd is.

Geschillencommissie passend onderwijs over verwijdering leerling

Het verwijderen van een leerling is een uiterste maatregel. Een verwijderingsbeslissing vanwege het gedrag van ouders, heeft grote gevolgen voor de leerling. Die mag immers niet langer onderwijs volgen in zijn vertrouwde omgeving. Verwijdering is doorgaans disproportioneel als de school  eerst een minder zware maatregel zoals een schoolverbod of contactverbod had kunnen opleggen (107243, 107797). Ook moet de school kenbaar maken aan de ouders dat het gedrag niet alleen voor hen consequenties kan hebben, maar ook voor hun kind. Een ouder voorziet dit gevolg soms niet (108814, 109015). Een maatregel mag ook na een waarschuwing of overeenkomst met ouders niet zomaar opgelegd worden. Het belang van de leerling weegt altijd zwaar.

Volgens de Commissie is een verwijdering redelijk, als het de enige manier is voor de school om de veiligheid en de rust te herstellen. Bijvoorbeeld in een kwestie waarbij de inzet van alternatieve maatregelen en betrokkenheid van de politie niet leidde tot afname van het dreigende gedrag van de ouders (108954). Ook wanneer er sprake is van een ernstige vertrouwensbreuk tussen de school en de ouders, die het onderwijs aan het kind blijvend verstoort, kan volgens de Commissie verwijdering van de leerling redelijk zijn (108330). De school kan een leerling pas definitief verwijderen wanneer zij een andere school bereid heeft gevonden om de leerling toe te laten.

Gedragsprotocol voor ouders

Voor het opleggen van een schorsing en verwijdering van leerlingen is de school wettelijk verplicht tot het opstellen van beleid. Voor andere ordemaatregelen is een school niet verplicht om een gedragsprotocol te hebben. Een gedragsprotocol maakt dus de gedragsregels en de gevolgen bij overtreding inzichtelijk. De school kan op het protocol terugvallen als zij ongewenst gedag van ouders wil begrenzen. Bij het opleggen van een maatregel moet de school de formele procedure die in de wet, de schoolgids en eventueel het protocol beschreven is, op een juiste wijze doorlopen.

Uitspraken over maatregelen vanwege gedrag ouders