Thema: Informatieverstrekking aan Veilig Thuis

Veilig Thuis is het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Een school die zich zorgen maakt over de thuissituatie van een leerling omdat zij kindermishandeling vermoedt, kan advies vragen aan of een melding doen bij Veilig Thuis. Een school mag ook op verzoek van Veilig Thuis informatie verstrekken over een leerling.
De school mag dit doen zonder toestemming van de ouder(s), als het nodig is om huiselijk geweld en/of kindermishandeling te stoppen, of bij een redelijk vermoeden van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.

Kindermishandeling is elke vorm van mishandeling die voor een kind bedreigend of gewelddadig is. Voorbeelden van mishandeling zijn lichamelijk, psychisch of emotioneel geweld, verwaarlozing (fysiek of emotioneel) en seksueel misbruik. Ook als een kind getuige is van huiselijk geweld spreken we van kindermishandeling.

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015

Artikel 5.2.6 van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo) bepaalt dat een school informatie aan Veilig Thuis mag geven om de kindermishandeling te laten stoppen of een redelijk vermoeden van kindermishandeling te laten onderzoeken, zonder toestemming van degene die het betreft.

Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

De onderwijswetten WPO, WVO 2020, WEC, WEB, en WHW bepalen dat scholen verplicht een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling moeten opstellen. In de meldcode staat welke stappen een school moet zetten als zij huiselijk geweld of kindermishandeling vermoedt of signaleert. In het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling staat uit welke elementen een meldcode in ieder geval bestaat. Vanaf 1 januari 2019 moeten scholen een afwegingskader toevoegen aan hun meldcode. Dit afwegingskader helpt bij het wegen van de vermoedens van kindermishandeling en bij de beslissing om al dan niet te melden bij Veilig Thuis.

De volgende stappen moeten in de meldcode zijn opgenomen:

Stap 1
Breng de signalen in kaart.

Stap 2
Overleg met een collega en raadpleeg eventueel (anoniem) Veilig Thuis.

Stap 3
Voer een gesprek met de betrokkenen, meestal de ouder(s).

Stap 4
Maak een afweging met gebruik van het afwegingskader:
Heb ik op basis van stap 1 tot en met 3 een vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling?
Heb ik een vermoeden van acute of structurele onveiligheid? De school moet het risico op en de aard en de ernst van het huiselijk geweld of de kindermishandeling wegen. Bij twijfel moet de school Veilig Thuis raadplegen.

Stap 5
Neem twee beslissingen:
1. Is melden noodzakelijk?
Melden is noodzakelijk als er sprake is van:

• acute onveiligheid​
• structurele onveilighei​d​

In het afwegingskader van de meldcode staat beschreven wat onder acute en structurele onveiligheid verstaan wordt.
2. Is hulp verlenen of hulp organiseren (ook) mogelijk?
Hulp verlenen is mogelijk als:

• de professional in staat is om effectieve/passende hulp te bieden of organiseren.
• de betrokkenen meewerken aan de geboden of georganiseerde hulp.
• de hulp leidt tot duurzame veiligheid.

Indien hulp verlenen op basis van deze punten niet mogelijk is, is melden bij Veilig Thuis noodzakelijk.

Ouders die het niet eens zijn met een melding door de school aan Veilig Thuis of over de informatieverstrekking aan Veilig Thuis, kunnen hierover een klacht indienen bij de klachtencommissie van de school. Welke klachtencommissie dat is staat in de schoolgids of op de website van de school. Veel scholen zijn aangesloten bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC) van Onderwijsgeschillen. De LKC oordeelt of de juiste procedure is gevolgd en of de school voldoende reden had om de informatie te verstrekken of een melding te doen. Bij de beoordeling van klachten over informatieverstrekking aan Veilig Thuis betrekt de LKC de meldcode van de school. De Commissie maakt in elke klacht een eigen afweging, waarbij zij ook rekening houdt met de omstandigheden van het individuele geval.

Hierna worden enkele belangrijke punten uit de adviezen van de LKC besproken.

• Een school mag advies vragen of een melding doen bij Veilig Thuis als er zorgen zijn over de situatie of over het welzijn van een leerling. Het enkele feit dat een school een Veilig Thuis-melding doet is niet klachtwaardig, tenzij het vooraf al duidelijk is dat er geen sprake is van kindermishandeling. Een melding bij Veilig Thuis ziet erop dat er onafhankelijk onderzoek wordt gedaan naar de situatie. Of er al dan niet sprake is van kindermishandeling, is aan Veilig Thuis om te onderzoeken. Als Veilig Thuis na onderzoek concludeert dat geen sprake is van kindermishandeling, wil dat niet zeggen dat de school de melding niet had mogen doen. Een melding kan ook gebaseerd zijn op vermoedens (35938, 109211, 109241, 108556, 108946, 107181).
• De school moet bij de melding wel duidelijk maken wat de status is van de informatie die verstrekt wordt, dus of het gaat om feiten, opvattingen of vermoedens. Dan kan Veilig Thuis daar rekening mee houden bij het onderzoek. In zaak 11221 vond de Commissie dat in de door de school verstrekte informatie onvoldoende naar voren kwam dat het ging om de visie van de leerling.
• De Commissie toetst een Veilig Thuis-melding terughoudend, omdat de melding valt binnen de vrije beleidsruimte van de school. De Commissie beoordeelt wel of een zorgmelding aan Veilig Thuis goed is onderbouwd en of de gevolgde procedure zorgvuldig is geweest.
• Voor een zorgvuldige procedure neemt de Commissie als uitgangspunt dat de vijf stappen in de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling zijn gevolgd (109472, 109524, 108862, 108722, 108338, 107994).
• De school heeft een eigen verantwoordelijkheid in het nemen van het besluit om een melding bij Veilig Thuis te doen. Het is onvoldoende als een melding alleen gedaan wordt omdat Veilig Thuis dit adviseert. De school moet ook dan de juiste procedure volgen en zelf een afweging maken of een melding noodzakelijk is (37390, 16303)

Redenen om een melding te doen

• De term kindermishandeling is een breed begrip, en daaronder kan ook het onthouden van nodig geachte zorg aan een kind vallen (109248).
• Uit het afwegingskader blijkt dat een hoog schoolverzuim een vorm van structurele onveiligheid is. Als een leerling veel verzuimt moet de school op zijn minst om advies vragen aan Veilig Thuis (109475).
• Als ouders bezwaar willen maken tegen een toelaatbaarheidsverklaring (tlv), mag dit voor de school geen reden zijn om te dreigen met een melding bij Veilig Thuis (109093).
• Het kan voldoende reden zijn om een melding te doen bij Veilig Thuis als het de school niet lukt om met de ouders in gesprek te komen over de noodzaak om externe hulpverlening in te schakelen (37225, 109574).
• Bij twijfel over het doen van een melding is de school verplicht om een melding te doen (37225, 108721).

Communicatie met de ouders

• Onder een zorgvuldige procedure valt ook de communicatie met de ouders (16303, 109548, 108338, 108946, 107427, 107832).
• De school heeft in beginsel eerst een gesprek met de ouders, voordat zij besluit een melding te doen bij Veilig Thuis. Het gesprek speelt mee in de verdere afweging die de school maakt (20296, 108725).
  Als de veiligheid van het kind of van een ander in het geding is of er haast geboden is, kan hierop een uitzondering worden gemaakt (25873, 109270, 108556).
• De school moet in het gesprek ook aangeven dat zij overweegt een melding te doen (18811, 108971, 108862). Het uitgangspunt is dat een ouder in de gelegenheid moet worden gesteld om te kunnen reageren op het voornemen van de school om een melding te doen. De school maakt in het contact met de ouder ook duidelijk op grond waarvan zij de melding wil doen (20032, 2311) en wat de inhoud van de melding is (109574).
• De school mag gevraagd én ongevraagd informatie aan Veilig Thuis verstrekken. Hiervoor is geen toestemming van de ouders nodig (15643, 109548, 108555, 108780).