In dit themadossier vindt u de volgende informatie over de verwijdering van leerlingen in het basisonderwijs, het voortgezet en het (voortgezet) speciaal onderwijs:

Redenen voor verwijdering

Er is sprake van definitieve verwijdering wanneer de school de leerling niet langer ingeschreven wil hebben. Verschillende redenen kunnen ten grondslag liggen aan een verwijdering, bijvoorbeeld:
•    wangedrag van de leerling, waardoor de orde, rust en veiligheid op school in gevaar komt;
•    wangedrag van de ouders;
•    handelingsverlegenheid van de school: de school is niet in staat om de leerling de juiste ondersteuning te geven.

Wangedrag

Verwijdering wegens wangedrag is een 'ordemaatregel'. Het schoolbestuur kan zelf beslissen of en welke ordemaatregel wordt opgelegd. De school moet wel zorgvuldig handelen en de juiste procedures volgen.

Handelingsverlegenheid

Als de reden voor verwijdering is dat de school niet de ondersteuning kan bieden die de leerling nodig heeft, moet de school in elk geval onderzocht hebben wat de ondersteuningsbehoefte van de leerling is en of de school daar zelf aan kan voldoen. De ondersteuningsmogelijkheden van de school staan beschreven in het schoolondersteuningsprofiel. Kan de school de benodigde ondersteuning zelf niet bieden, dan moet zij een andere passende onderwijsplek voor de leerling vinden. Dit wordt de zorgplicht genoemd.

Andere redenen voor verwijdering

Tot slot kan verwijdering ook plaatsvinden omdat een leerling een klas twee keer heeft moeten doubleren en dat volgens de schoolregels niet is toegestaan of omdat de leerling handelt in strijd met de grondslag van de school.  

De verwijderingsprocedure

Voor de verwijderingsprocedure gelden strikte wettelijke eisen, die per onderwijssector verschillen. Het maakt ook verschil of het gaat om openbaar of bijzonder onderwijs. In het openbaar onderwijs is bij een verwijderingsbesluit naast de onderwijswetgeving ook de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing.

In alle gevallen geldt het volgende:
•    de beslissing tot verwijdering wordt in beginsel genomen door het schoolbestuur;
•    de beslissing over de verwijdering wordt schriftelijk meegedeeld aan de ouders, met de redenen erbij vermeld;
•    in deze schriftelijke mededeling wordt ook vermeld hoe tegen de beslissing bezwaar kan worden gemaakt;
•    een leerling kan voorafgaand aan een verwijdering voor ten hoogste één week geschorst worden;
•    voordat wordt besloten tot verwijdering heeft de school er voor gezorgd dat een andere school bereid is de leerling toe te laten.

Daarnaast zijn er ook nog aanvullende bepalingen per onderwijssector. 
Lees daarover meer in het overzicht van de belangrijkste wettelijke bepalingen over verwijdering.

Bezwaar

Ouders kunnen binnen zes weken schriftelijk bezwaar maken bij het schoolbestuur tegen het verwijderingsbesluit of tegen de schriftelijke mededeling van de school dat zij van plan is de leerling te verwijderen. Het schoolbestuur moet binnen vier weken beslissen op dat bezwaar. Als ouders naast het bezwaar ook een geschil hebben voorgelegd aan de Geschillencommissie passend onderwijs, neemt het schoolbestuur pas een beslissing op bezwaar nadat de Commissie een oordeel heeft uitgesproken. ​

Daarnaast zijn er ook nog aanvullende bepalingen per onderwijssector. 
Lees daarover meer in het overzicht van de belangrijkste wettelijke bepalingen over verwijdering.

Geschillencommissie passend onderwijs (GPO)

Geschillen over de definitieve verwijdering van een leerling kunnen worden voorgelegd aan de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO). Er hoeft nog geen sprake te zijn van een verwijderingsbeslissing. Het kan ook een geschil zijn omdat de school de leerling niet meer toelaat omdat de school niet meer weet hoe ze moet handelen. De GPO is ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. De GPO is ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. De Commissie is zo samengesteld dat zij beschikt over (ortho)pedagogische, psychologische, onderwijskundige, maatschappelijke, bestuurlijke, juridische en medische deskundigheid.

Voorleggen binnen zes weken

Het geschil moet worden voorgelegd binnen zes weken na de (voorgenomen) verwijderingsbeslissing, of nadat duidelijk werd dat de leerling niet meer welkom is. Als daarnaast bezwaar is gemaakt bij het schoolbestuur, moet het schoolbestuur wachten met zijn beslissing, tot het het oordeel van de GPO heeft ontvangen. De GPO geeft binnen 10 weken een oordeel over het geschil.

Zwaarwegend

De Commissie brengt een advies uit dat niet-bindend is voor het schoolbestuur. Maar het advies weegt wel zwaar. Het bestuur moet schriftelijk aan de ouders en aan de Commissie meedelen wat er met het oordeel wordt gedaan. Als het advies van de Commissie niet wordt gevolgd moet daarbij de reden worden vermeld.
De Commissie is laagdrempelig: partijen zijn niet verplicht om een advocaat in te schakelen.

Adviezen van de GPO over verwijdering

De Geschillencommissie passend onderwijs toetst inhoudelijk of er voldoende grond is voor de verwijdering en of de verwijderingsprocedure op de juiste manier gevolgd is.
Enkele lijnen in de adviezen over verwijdering:

  • een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte kan pas verwijderd worden als onderzoek is gedaan naar die ondersteuningsbehoefte van die leerling en de ondersteuningsmogelijkheden van de school (107219);
  • de verwijdering moet goed onderbouwd zijn en de reden moet in het verwijderingsbesluit vermeld staan (107059);
  • het verwijderingsbesluit moet voldoen aan het ondersteuningsbeleid van de school (107066);
  • bij verwijdering dienen de wettelijke bepalingen en de interne, door school en bestuur vastgestelde regels te zijn nageleefd (107242);
  • alle begeleidingsmogelijkheden moeten zijn benut (107033);
  • een verwijdering kan redelijk zijn als door het gedrag van de leerling onrust en onveiligheid op school is ontstaan, begeleiding niet meer mogelijk is en bijv. nader onderzoek naar de leerling niet mag worden uitgevoerd (107359, 107372, 107362);
  • de leerling (voortgezet onderwijs) en de ouders moeten gehoord zijn (107041);
  • er moet een andere passende onderwijsplek zijn gevonden voordat de school de leerling verwijdert (107372);
  • een school mag een leerling niet verwijderen als speciaal onderwijs aangewezen is en er geen tlv voor speciaal onderwijs is afgegeven (107426).

U vindt hier alle adviezen van de GPO over verwijdering.

Klachtencommissie

Klachten over de gang van zaken rond de verwijdering kunnen worden voorgelegd aan de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC).  De LKC is ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. De school moet dan wel zijn aangesloten bij de LKC. In de schoolgids staat bij welke klachtencommissie de school is aangesloten.

De LKC brengt een advies uit aan het schoolbestuur, met daarin een oordeel over de gegrondheid van de klacht. De Commissie kan ook aanbevelingen doen. Het bestuur moet binnen vier weken aan de Commissie en aan de ouders meedelen of het het oordeel van de klachtencommissie deelt en of het maatregelen gaat nemen.

Adviezen van de LKC over verwijdering

De LKC heeft veel adviezen uitgebracht die (mede) gaan over een verwijdering van een leerling. 
Enkele lijnen in de adviezen van de LKC:

  • de maatregel van verwijdering moet proportioneel zijn (106612);
  • de school mag een leerling pas verwijderen als blijkt dat een minder verstrekkende maatregel niet werkt (106557);
  • de school moet de eigen procedureregels over verwijdering in acht nemen (105988);
  • de mededeling dat de leerling niet meer welkom is op school is feitelijk een verwijderingsbeslissing (106564104499);
  • zolang de leerling is ingeschreven, is de school verantwoordelijk voor het onderwijsaanbod. Het niet meer toelaten op school ontheft de school niet van deze verplichting (106342). Dat geldt ook bij een schorsing in verband met een voornemen tot verwijdering (106247);
  • De reden waarom tot verwijdering wordt overgegaan moet blijken uit verwijderingsbesluit (107058).  
  • feit dat een ouder een klacht over de school wil indienen, mag geen aanleiding zijn voor verwijdering (107299).

U vindt hier alle adviezen van de LKC over verwijdering.

Downloaden

Themabrief passend onderwijs over verwijdering
Uitgebreide tekst met bronvermelding en verwijzingen (pdf)
Help, mijn kind is niet meer welkom op school!  (speciaal voor ouders)